Jak odpowietrzyć bojler? Instrukcja krok po kroku dla każdego typu urządzenia

Odpowietrzanie bojlera polega na wypuszczeniu powietrza zgromadzonego w zbiorniku przez zawór odpowietrzający lub zawór bezpieczeństwa. Robię to zaraz po montażu urządzenia, po dłuższym postoju instalacji albo gdy słyszę bulgotanie i widzę spadek ciśnienia wody z kranu. Ten poradnik obejmuje bojler elektryczny, dwupłaszczowy, z wężownicą podłączoną do centralnego ogrzewania oraz sytuację, gdy urządzenie nie ma osobnego odpowietrznika.

Najważniejsze informacje z artykułu

• Zapowietrzony bojler zdradza się bulgotaniem, spadkiem ciśnienia wody i nierównomiernym nagrzewaniem – te trzy objawy pojawiają się najwcześniej.
• Odpowietrzanie zawsze zaczynam od odłączenia zasilania elektrycznego lub gazowego – to podstawowy warunek bezpieczeństwa.
• Bez zaworu odpowietrzającego korzystam z zaworu bezpieczeństwa umieszczonego zwykle na dole zbiornika.
• Bojler dwupłaszczowy i model z wężownicą mają dwa niezależne obiegi wody – użytkowy i grzewczy – dlatego czasem trzeba odpowietrzyć każdy z nich osobno.
• Nawracające zapowietrzenie mimo prawidłowo przeprowadzonej procedury zwykle oznacza problem z naczyniem wzbiorczym, anodą magnezową lub szczelnością instalacji.

Po czym poznać, że bojler jest zapowietrzony?

Zapowietrzony bojler objawia się najczęściej głośnym bulgotaniem, spadkiem ciśnienia wody oraz nierównomiernym nagrzewaniem – te trzy sygnały pojawiają się jako pierwsze, zanim urządzenie zacznie się wyłączać samoczynnie. Bulgotanie i stuki słyszę wtedy, gdy pęcherzyki powietrza przemieszczają się przez rurki i uderzają o ścianki zbiornika, blokując swobodny przepływ wody. Słaby strumień z kranu i wydłużony czas nagrzewania to skutek tego samego mechanizmu – powietrze działa jak izolator, przez co ciepło nie rozchodzi się równomiernie w całej objętości zbiornika.

Do pełnego obrazu dochodzą jeszcze dwa sygnały. Pierwszy to drobne bąbelki powietrza wydobywające się z kranu razem z wodą, szczególnie widoczne przy pierwszym odkręceniu po dłuższej przerwie. Drugi to samoczynne wyłączanie się urządzenia przez zabezpieczenie termiczne, które reaguje na nierównomierny rozkład temperatury wewnątrz zbiornika.

Jak odpowietrzyć bojler krok po kroku?

Odpowietrzanie bojlera zaczynam zawsze od odłączenia zasilania i odczekania, aż woda w zbiorniku ostygnie poniżej 40 stopni Celsjusza – dopiero potem zamykam zawory i przechodzę do samego zaworu odpowietrzającego. Praca przy gorącej wodzie grozi poparzeniem, dlatego ten krok pomijam tylko wtedy, gdy urządzenie było wyłączone od dawna.

Cała procedura wygląda tak:

• Wyłącz bojler z sieci elektrycznej lub zamknij zawór gazu, jeśli urządzenie jest zasilane z kotła.
• Zamknij zawór dopływu zimnej wody oraz zawór w obiegu grzewczym, jeśli bojler jest z niego zasilany.
• Zlokalizuj zawór odpowietrzający – w większości modeli to mosiężna cylindryczna beczułka z korkiem umieszczona w górnej części zbiornika.
• Podstaw pod zawór naczynie, np. miskę, i powoli go odkręć kluczem płaskim lub imbusowym, w zależności od modelu.
• Odczekaj, aż ustanie charakterystyczne syczenie powietrza, a z zaworu zacznie wypływać równy strumień wody bez pęcherzyków, po czym dokręć zawór.
• Otwieraj stopniowo zawory dopływu wody, pozwalając, by zbiornik napełniał się powoli, bez gwałtownego wzrostu ciśnienia.
• Podłącz zasilanie z powrotem i sprawdź szczelność wszystkich połączeń, zaworów oraz samego zbiornika.

Nawet niewielki wyciek przy złączce zaworu odpowietrzającego z czasem prowadzi do ponownego zapowietrzenia instalacji, więc kontroluję ten punkt jeszcze raz po kilkunastu minutach pracy urządzenia.

Jak odpowietrzyć bojler bez odpowietrznika?

Bez zaworu odpowietrzającego korzystam z zaworu bezpieczeństwa umieszczonego zwykle na dole zbiornika – odkręcam go powoli, podłączając wcześniej wąż odprowadzający wodę do kanalizacji, żeby uniknąć zalania łazienki. Ta metoda wymaga więcej cierpliwości niż praca z klasycznym odpowietrznikiem, bo przez zawór bezpieczeństwa spuszcza się jednocześnie wodę i powietrze.

Zanim odkręcę zawór, otwieram najbliższy kran ciepłej wody – to ułatwia ujście powietrza z górnej części zbiornika i przyspiesza cały proces. Zawór bezpieczeństwa odkręcam bardzo powoli, kontrolując wypływ wody, bo zbyt gwałtowne otwarcie kończy się nagłym strumieniem i zalaniem pomieszczenia. Proces trwa różnie w zależności od pojemności zbiornika – przy mniejszych bojlerach to kilka-kilkanaście minut, przy dużych, ze słabym dostępem do odpływu, potrafi się przeciągnąć nawet do godziny. Gdy z zaworu zacznie płynąć wyłącznie woda, bez charakterystycznych bąbelków, zakręcam go i przechodzę do powolnego napełniania zbiornika przez zawór dopływowy.

Jak odpowietrzyć bojler elektryczny?

Bojler elektryczny odpowietrzam dokładnie tak samo jak inne typy, z jedną różnicą – zanim dotknę jakiegokolwiek zaworu, sprawdzam, czy urządzenie jest odłączone od prądu na bezpieczniku, bo grzałka i termostat pracują pod napięciem 230 woltów. Zbiornik izolowany, w którym znajduje się grzałka elektryczna, ma prostszą budowę niż modele grzewcze zasilane z kotła, co ułatwia cały proces.

Po zakończeniu odpowietrzania sprawdzam, czy termostat prawidłowo reaguje na temperaturę wody, a grzałka włącza się bez opóźnień. Jeśli po odpowietrzeniu bojler elektryczny nadal nagrzewa wodę wolniej niż zwykle, to sygnał, że problem leży już nie w powietrzu, tylko w samej grzałce lub osadzie kamienia na jej powierzchni.

Jak odpowietrzyć bojler dwupłaszczowy i bojler z wężownicą?

Bojler dwupłaszczowy i bojler z wężownicą mają dwa niezależne obiegi wody – użytkowy i grzewczy – dlatego przy uporczywym bulgotaniu sprawdzam osobno stronę wody użytkowej i osobno stronę zasilaną z pieca centralnego ogrzewania. W modelu dwupłaszczowym woda znajduje się między dwoma płaszczami zbiornika i jest podgrzewana przez zewnętrzne źródło ciepła, np. pompę ciepła. W bojlerze z wężownicą obieg grzewczy z kotła CO podgrzewa wodę użytkową przez wężownicę, a grzałka elektryczna włącza się automatycznie, gdy piec jest wyłączony lub nie dostarcza wystarczającej ilości ciepła.

Z praktyki wiem, że wielu użytkowników odpowietrza wyłącznie stronę wody użytkowej i dziwi się, że bulgotanie wraca po kilku dniach. Miałem taki przypadek przy serwisie bojlera z wężownicą podłączonego do starszego kotła – klient kilkukrotnie odpowietrzał zawór CWU, a problem nie znikał, bo źródłem był niedopowietrzony obieg grzewczy po stronie instalacji CO. Dopiero odpowietrzenie zaworu na zasilaniu przy samym bojlerze, od strony pieca, rozwiązało sprawę na dobre. Jeśli masz bojler centralnego ogrzewania i po odpowietrzeniu strony CWU nadal słyszysz bulgotanie, sprawdź właśnie ten punkt, zanim wezwiesz serwisanta.

Co zrobić, gdy zapowietrzony bojler po odpowietrzeniu wciąż nie działa poprawnie?

Jeśli po odpowietrzeniu bojler nadal bulgocze, sprawdzam kolejno szczelność połączeń, stan naczynia wzbiorczego i anody magnezowej – to najczęstsze źródła nawracającego zapowietrzenia, którego nie usunie samo spuszczenie powietrza. Nieszczelność przy złączce rur lub zaworze bezpieczeństwa pozwala powietrzu wnikać do instalacji przy każdym spadku ciśnienia, więc odpowietrzanie w takiej sytuacji trzeba powtarzać w kółko bez trwałego efektu.

Naczynie wzbiorcze odpowiada za kompensowanie zmian objętości wody pod wpływem temperatury – jego uszkodzona membrana prowadzi do wahań ciśnienia i ponownego gromadzenia się powietrza w zbiorniku. Sprawdzam też zawór zwrotny i pompę obiegową, jeśli bojler współpracuje z instalacją centralnego ogrzewania, bo ich usterka zaburza cały obieg wody grzewczej. Zapowietrzony bojler, co do którego mam wątpliwości po kilku próbach samodzielnej naprawy, zawsze konsultuję z hydraulikiem – wycieki, korozja elementów grzewczych czy problemy z elektryką to sygnały, żeby nie ryzykować na własną rękę.

Jak zapobiegać zapowietrzaniu bojlera na przyszłość?

Zapowietrzaniu bojlera zapobiegam przede wszystkim regularną kontrolą anody magnezowej i ciśnienia w instalacji – te dwa elementy odpowiadają za większość powtarzających się problemów, które widziałem na budowach i przy serwisach domowych. Anoda magnezowa chroni wnętrze zbiornika przed korozją, a jej zużycie prowadzi z czasem do nieszczelności i zapowietrzania układu.

Odpowietrzanie bojlera powtarzam raz w roku, przy okazji przeglądu instalacji grzewczej, nawet jeśli nie zauważam żadnych objawów. Sprawdzam szczelność złączek przy zaworach i rurach, bo nawet drobny wyciek z czasem wpuszcza powietrze do systemu. Jeśli instalacja stoi nieużywana przez dłuższy czas, np. w domu letniskowym, odkręcam na chwilę kran, żeby wymusić obieg wody i nie dopuścić do gromadzenia się powietrza w górnej części zbiornika. Kontroluję też temperaturę pracy kotła i średnicę rur – zbyt wysoka temperatura i zbyt wąskie przewody sprzyjają powstawaniu pęcherzyków powietrza w całej instalacji centralnego ogrzewania. Jeśli szukasz więcej wskazówek o instalacjach grzewczych w domu, znajdziesz je w innych poradnikach na blogu.

Najczęściej zadawane pytania

Jak często trzeba odpowietrzać bojler?

Odpowietrzanie robię co najmniej raz w roku przy okazji przeglądu instalacji, a dodatkowo zawsze po dłuższym postoju urządzenia lub po pracach hydraulicznych. Częstsze odpowietrzanie jest potrzebne, gdy instalacja ma powtarzające się nieszczelności.

Czy zapowietrzony bojler może się zepsuć?

Tak, długotrwałe zapowietrzenie przyspiesza korozję grzałki i elementów metalowych oraz zwiększa zużycie energii potrzebnej do podgrzania wody. W skrajnych przypadkach doprowadza też do uszkodzenia zabezpieczenia termicznego.

Czy mogę odpowietrzyć bojler bez wyłączania zasilania?

Nie, zasilanie elektryczne lub gazowe zawsze odłączam przed rozpoczęciem pracy – to podstawowy warunek bezpieczeństwa przy każdym typie bojlera. Praca pod napięciem grozi porażeniem prądem, a przy modelach gazowych dodatkowo ryzykiem związanym z instalacją gazową.

Ile trwa odpowietrzanie bojlera?

Przy zaworze odpowietrzającym cała procedura zajmuje kilka-kilkanaście minut. Bez odpowietrznika, gdy trzeba spuścić część lub całość wody ze zbiornika, proces wydłuża się do kilkudziesięciu minut, zależnie od pojemności urządzenia.

Dlaczego bojler bulgocze mimo odpowietrzenia?

Powtarzające się bulgotanie zwykle oznacza nieszczelność instalacji, uszkodzone naczynie wzbiorcze albo, w przypadku bojlera z wężownicą, niedopowietrzony obieg grzewczy od strony kotła CO. W takiej sytuacji sprawdzam te elementy, zanim ponownie odpowietrzę zbiornik.